De EOS 5D Mark II is recentelijk negatief in het nieuws gekomen doordat zogenaamde ‘zwarte gaten’ opdoken in foto’s. Ik heb dat zelf ook ervaren, al is probleem slechts op extreem detailniveau zichtbaar. Het gaat met name om opnamen met hoge lichtgevoeligheden (ISO), in combinatie met grote contrasten, zoals avondopnamen met felle lichtbronnen. Op pixelniveau – dus 100 procent weergave of groter – zijn soms naast witte pixels ook zwarte te zien (aan de rechterzijde). Eerder had Canon al gemeld dat men het probleem onderzocht en verwachtte dat het met een firmware-update op te lossen zou zijn (velen vreesden een hardwarematige reparatie zoals met de 1D Mark III – die ik ook aan den lijve heb ondervonden). Sinds vandaag is die firmware-update er dan eindelijk en deze lijkt op het eerste gezicht inderdaad het probleem op te lossen. De zwarte gaten zijn verdwenen en de opname ziet er uit zoals normaal.

De ‘zwarte gaten’ zijn zichtbaar wanneer we in Photoshop inzoomen naar een weergave van 300 procent(!) van het origineel. Het betreft hier (een uitsnede van) het rood gearceerde deel van de Eifeltoren-foto, uit de hand gemaakt met ISO 3200. Op normaal zijn de zwarte pixels niet zichtbaar. Na de firmware-update zijn de zwarte pixels verdwenen (helaas niet toe te passen op reeds gemaakte opnamen, zoals de bovenstaande)

De Canon EOS 5D Mark II is binnen. Erg weinig tijd om hem serieus uit te testen, maar de eerste indruk voldoet aan de verwachtingen. De AF is iets minder rap dan de 1D Mark III, maar zeker voldoende. Het scherm ziet er knisperhelder uit, evenals het nieuwe hi-res menu. De bediening is even wennen, maar voelt al snel net zo vertrouwd als m’n oude 20D. Videofilmen gaat uitstekend, al is de beperkte scherpstelling natuurlijk even wennen. De kwaliteit is bijzonder goed, zowel in VGA- als Full HD-resolutie.

En dan de ISO-prestaties. Er waren al wat pre-productiebeelden beschikbaar en dit productiemodel lijkt daar mee overeen te komen. De score is gelijk of marginaal beter aan de 1D Mark III, oftewel ISO 1600 is netjes, ISO 3200 is relatief schoon, ISO 6400 is bruikbaar met goede ruisreductiesoftware en alles daarboven is in mijn ogen onbruikbaar. Hoewel, dat is een relatief begrip. Gezien de overdaad aan pixels zou je een foto terug kunnen schalen naar bijvoorbeeld 8 megapixels, waarna er minder ruis overblijft. Zeker gezien het feit dat het aantal pixels ten opzichte van de 1D meer dan verdubbeld zijn, is de ruisprestaties uitermate netjes. De iets grotere sensor speelt hierbij natuurlijk ook een rol. ISO 24600 zou ik zelf echt nooit gebruiken – ISO 12800 alleen als het echt niet anders kan. 

Hieronder staan twee voorbeelden op 100% detailniveau. Beide screenshots tonen een deel van dezelfde foto, gisterenavond uit de hand gemaakt van de sterrenhemel en maan. De tweede foto is klikbaar.

Vanuit diverse hoeken worden de nieuwe Nikon D90 en Canon 5D Mark II bekritiseert dat het geen serieuze videocamera’s zijn. Vincent Laforet laat een ander verhaal zien, want zijn film getuigt toch wel van sublieme beeldkwaliteit (1080p hd) en unieke mogelijkheden met een spiegelreflex (zoals de beperkte scherptediepte). Maar het blijft natuurlijk een feit dat een D-SLR heel anders vasthoudt dan een echte videocamera – zowel voor consumenten als pro’s. Het Amerikaanse bedrijf Zacuto speelt in op die behoefte en komt met een complete videoset voor de D90 en 5D, bestaande uit een apart beeldscherm, een professioneel statief (en kop) en bijpassende lenshood. 

Hoewel je op het eerste gezicht zou zeggen dat Canon de sensor van de 5D Mark II rechtstreeks van de 1Ds Mark III heeft overgenomen, is dat – volgens Canon zelf – niet het geval. Beide camera’s bieden effectief 21,1 megapixels, maar het totale aantal ligt op 21,9 (1Ds) en 22,0 (5D). Volgens Canon is het ontwerp van de sensor aangepast en wordt deze speciaal voor de nieuwe 5D geproduceerd. Of de ruisprestaties van de 5D ook anders zullen zijn dan de 1Ds is de vraag. Weliswaar is het sensorontwerp vernieuwt en beschikt de 5D II over de Digic 4 processor (met name effectief voor post-processing), de omvang van de microlensjes is gelijk gebleven. Deze stap is opmerkelijk, want met de 50D introduceerde Canon een 15 megapixel sensor met ‘gapless’ microlensjes. Oftewel, de ruimte tussen de microlensjes onderling is niet alleen minder geworden, maar zelfs volledig opgelost. Hierdoor zijn de microlensjes even groot als die van de 40D, terwijl het aantal pixels flink is toegenomen. Theoretisch kun je dus stellen dat de ruisprestaties van de 50D gelijk of beter zijn dan die van de 40D. Voor de 5D II is dat niet zo makkelijk te claimen, omdat de microlensjes dus niet aangepast zijn. De 5D II zal daarom waarschijnlijk marginaal beter presteren dan de 1Ds Mark III. Praktijktests moeten dus uitwijzen hoe de 5D II met ISO 12800 en 25600 scoort. Theoretisch gezien wordt het lastig de ruisprestaties van de Nikon D700/D3 te evenaren, aangezien de pixelpitch van die sensor beduidend groter is (zelfde oppervlak, minder pixels, grotere microlensjes en pixelpitch).

De 21,1 megapixel CMOS sensor van de 5D Mark II

Hieronder een proeffoto op ISO 6400 die door Canon is vrijgegeven:

We hebben er drie jaar op moeten wachten, maar hier is hij dan: de EOS 5D Mark II. Gooi die 1Ds Mark III maar aan de kant, want voor een derde van de prijs (€ 2499) krijg je dezelfde 21,1 megapixel CMOS sensor, 4 bps (nou ja 3,9 eigenlijk), ISO 100-3200 (uitbreidbaar naar 50, 12800 en 25600), Digic IV en live view. En om Nikon’s fotovideoreflex af te troefen kan de nieuwe 5D ook filmen. Niet in 720p, maar in 1080p Full HD(!). Daar hoort natuurlijk ook een 3 inch lcd-scherm bij met lots-of-pixels en een bijpassende HDMI kabel. De camera wordt in november verwacht. Hier de volledige specs.

Op de site canonrumours.com (die overigens door de juridische afdeling van Canon USA is gevraagd de site – vanwege het merkenrecht – te sluiten) zijn nieuwe specificaties opgedoken van de opvolger van de 5D. Deze wordt vermoedelijk eind september op de Photokina aangekondigd.

De specificaties – natuurlijk via een ‘betrouwbare’ bron – zouden als volgt zijn:

* 21.1 MP 1.0x
* DIGIC IV
* ISO 100-6400 L:50 & H:12800
* 5 FPS
* 3.2″ High Resolution Screen (LCD)
* 19 point AF
* HDMI Out
* Liveview
* HD Movie Mode
* Viewfinder: 100% Coverage
* Full weather sealing
* EF Lenses only

Alle specs lijken me redelijk haalbaar, behalve de resolutie. Met 21 megapixels zou de camera evenveel pixels bieden als de 1Ds Mark III, waardoor er nauwelijks nog een bestaansrecht voor dat model lijkt te zijn. Dat wordt sowieso tricky, want zelfs als het 16 megapixels zouden zijn, is er sprake van serieuze ‘kannibalisatie’. Aangezien de 1Ds Mark III nog geen jaar op de markt is, is het niet waarschijnlijk dat dit model al aan vervanging toe is. Tenzij Canon een nieuwe strategie heeft geadopteerd, zoals men dat deze week ook met de 50D deed (die – tijdelijk – naast de 40D wordt gepositioneerd, in plaats als vervanger). Desondanks zou de afschrijving voor 1Ds bezitters in zo’n geval enorm zijn, waarmee Canon geen vrienden zou maken. Maar het is ook zo goed als zeker dan Nikon (en Sony) rond de Photokina met een 24 megapixel fullframe-camera komt (D3X), dus een reactie daarop zou wel slim zijn. (herinnert iemand zich het bericht over die 50 megapixel-sensor nog?)

Ook een HD video modus lijkt me niet echt waarschijnlijk, hoewel het natuurlijk technisch mogelijk is. De grote sensor biedt geen enkel voordeel bovenop een 1,6x APS-C sensor zoals de 50D (die de functie niet heeft). Maar goed, wie weet wordt Canon wel indirect gedwongen door Nikon.

Hoe het ook zij, Canon moet wel een indrukwekkende specificaties neerzetten om de concurrentie met Nikon D700 aan te gaan. Er zijn genoeg Canon bezitters (met name 5D eigenaren overigens) die staan te popelen om over te stappen, tenzij Canon snel met de 5D Mark II komt…

Dus… op naar de Kina!

Vanuit diverse hoeken komen er geruchten dat Canon nog voor de zomer de opvolger van de 5D zal aankondigen (22 april was één van de genoemde data). Volgens deze geruchten heeft de camera, waarvan de naam nog niet bekend is, overtuigende specificaties om de concurrentie met zowel de Nikon D3 als D300 aan te gaan. Canon’s paradepaardje, de lage ruis op hoge ISO’s, zou met 1 2/3e stops zijn verbeterd (zonder softwarematige ruisonderdrukking). ISO 3200, 6400 en 12800 zouden standaard beschikbaar zijn en ISO 25600 via een Custom Functie.

Hij zou beschikken over een 15,3 full-frame CMOS sensor met verbeterde lichtgevoeligheid per pixel en betere microlensjes. Net als de 1D-serie zou hij twee Digic III-processors gebruiken, die onder andere zorg dragen voor het “CXR” ruisreductiesysteem, dat volgens zeggen effectiever is dat gespecialiseerde ruisreductiesoftware (zoals Noise Ninja). Ook wordt de opvolger van de 5D (eindelijk!) weathersealed, op het niveau van de 1D-serie. In de regen fotograferen is dus geen enkel probleem.

Hij zou verder over een 29-punts TTL CMOS sensor beschikken, evenals twaalf cross-sensoren voor f2.8 (of snellere) lenzen, waardoor de autofocus 35% sneller zou zijn dan de 40D. De sluiter zou – eveneens net zoals de 1D-serie -300.000 opnamen mee gaan. Verder krijgt hij een 3 inch lcd-scherm met 922.000 pixels, 14 bit A/D conversie, stofreductiesysteem en ondersteuning voor microtuning van lenzen. Ook live-view is aanwezig en verder verbeterd ten opzichte van de 450D. Hij zou drie tot zes beelden per seconde kunnen maken, met ruimte voor 68 foto’s in de buffer. De adviesprijs zou uitkomen op $ 3499, wat op een geschatte winkelprijs van circa € 2600 kan uitkomen. Begin juni zou hij leverbaar moeten zijn.

Of het klopt weet ik niet, maar de specificaties klinken best aannemelijk… De zwakke punten van de 5D zijn hiermee aangepakt (zoals 3 bps, geen weathersealing, geen stofreductie en live-view). Tegelijkertijd zijn een aantal concurrerende zaken verbeterd: meer megapixels, minder ruis, betere sluiter en betere autofocus. De 1 2/3 stop extra lichtgevoeligheid komt neer op ISO 12800 die nagenoeg gelijk zal zijn als ISO 3200 op de 5D (of ISO 1600 op een 30D). Ik ben benieuwd of dat klopt…